ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ “නීතිය නැවත ක්‍රියාත්මක වීම” ලෙස විස්තර කරන නවතම අත්අඩංගුවට ගැනීම්, ඇත්ත වශයෙන්ම කුමන දේශපාලන පණිවිඩයක් දරන්නේද යන්න පිළිබඳව අද රට තුළත්, රටෙන් පිටතත් දැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත. පිල්ලයන් සහ ඩග්ලස් දෙවනාන්ද සම්බන්ධ නඩු, පුද්ගලික වරද පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට වඩා, ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කාටද, කාට නොවේද යන ගැටලුව ඉදිරියට ගෙන එයි.

මෙහි මූලික ප්‍රශ්නය “ඔවුන් වැරදි කළාද?” යන්න නොවේ. ඒ ප්‍රශ්නය නීති අධිකරණ විසින් තීරණය කළ යුතුය. නමුත් සමාජය තුළ ඇතිවෙන සැකය වන්නේ “මේ නඩු දැන්ම ඇරඹෙන්නේ ඇයි?”, “ඇයි මේ පුද්ගලයන් පමණක්?”, “ඇයි තවත් අය තවමත් අත නොතැබෙන්නේ?” යන්නයි. මෙම ප්‍රශ්න, නීතියේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව විශ්වාසය පරීක්ෂා කරයි.

පිල්ලයන් සහ ඩග්ලස් දෙවනාන්ද සම්බන්ධ චෝදනා අලුත් ඒවා නොවේ. යුද්ධ සමයේ පැවති අපහරණ, අතුරුදහන් වීම්, රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිත ආයුධ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් පිළිබඳ කරුණු වසර ගණනාවක් තිස්සේ මානව හිමිකම් වාර්තා සහ මාධ්‍ය අනාවරණවල සඳහන් වී ඇත. එහෙත් දේශපාලන ස්ථාවරත්වය රැක ගැනීමේ නාමයෙන් ඒවා බොහෝ කාලයක් පසෙකට තබා තිබුණි. අද බලය මාරු වූ පසු ඒවා නැවත ඉදිරියට ගෙන ඒම, කාලය පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් ඇති කරයි.

සිංහල සමාජයට මෙය වැදගත් වන්නේ තවත් හේතුවක් නිසාය. නීතිය එක පාර්ශවයකට පමණක් ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, එය දිගු කාලීනව රටේ ස්ථාවරත්වයට හානිකර වේ. අද අප දකින්නේ, දෙමළ සන්නද්ධ දේශපාලන පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයන්ට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක වීම වේගවත් බවය. නමුත් ඒ සමයේම රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය තුළ ක්‍රියා කළ හමුදා නිලධාරීන්, බුද්ධි අංශ ප්‍රධානීන් සහ ඉහළ මට්ටමේ දේශපාලන තීරණ ගත් පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් එවැනිම ක්‍රියාමාර්ග දක්නට නොලැබීම, “නීතිය සැමට එකසේද?” යන ප්‍රශ්නය මතු කරයි.

NPP හෝ JVP මෙය දෙමළ ජනතාවට එරෙහි පළිගැනීමක් ලෙස සිදුකරනවා යැයි කියා දැමීම, අතිශය සරල විවරණයකි. මෙහි දිස්වන්නේ ජාතික වෛරය නොව, බලය සම්බන්ධ දේශපාලන ගණනයකි. එක් යුගයක රාජ්‍යයට ප්‍රයෝජනවත් වූ සන්නද්ධ දේශපාලන කණ්ඩායම්, අද රාජ්‍යයට අවශ්‍ය නොවන, එසේත් නැත්නම් පාලනයට අපහසු විය හැකි ව්‍යුහයන් ලෙස සැලකේ. එම යුගය අවසන් වී ඇති බව පෙන්වීමක් ලෙස මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම් තේරුම් ගත හැක.

පිල්ලයන් සහ ඩග්ලස් දෙවනාන්ද යනු, ආයුධ ගත් කණ්ඩායම් සිට රාජ්‍ය අනුග්‍රහයෙන් දේශපාලන බලයට ගොස්, එම විශ්වාසය හේතුවෙන් නීතිමය ආරක්ෂාව ලබාගත් යුගයක නියෝජිතයන්ය. “රාජ්‍යයට විශ්වාසවන්ත නම් නීතියෙන් ආරක්ෂා විය හැක” යන නොලියන ගිවිසුම දැන් අවසන් බව පෙන්වීම, මෙම ක්‍රියාමාර්ගවල දේශපාලන පණිවිඩයයි. මෙය ජාතික පණිවිඩයක් නොව, රාජ්‍ය බලය නැවත මධ්‍යගත කිරීමේ උත්සාහයකි.

එහෙත් මෙහි තවත් පැත්තක්ද ඇත. මෙම පුද්ගලයන්ට විශාල ජනතා බලයක් නැත. දෙමළ සමාජය තුළද ඔවුන් පිළිබඳ විවාද සහ විවේචන පවතී. ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ශක්තිමත් ආරක්ෂණ ජාලයක්ද ඔවුන්ට නොමැත. එවැනි පුද්ගලයන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීම, දේශපාලනව අඩු අවදානමක් සහිතය. එයින් “නීතිය ක්‍රියාත්මක වේ” යන පණිවිඩය ලබාදිය හැකි අතර, හමුදාව හෝ බහුතර සමාජය සමඟ සෘජු ගැටුමක් ඇති නොවේ. මෙය දේශපාලන යථාර්ථයයි.

දෙමළ ජනතාව සහ විදේශීය දෙමළ ප්‍රජාව ඉල්ලන්නේ දඬුවමක් නොව, සමාන නීතියකි. දෙමළ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කළ අපරාධ පරීක්ෂා කරන්නේ නම්, රාජ්‍ය යුද්ධ අපරාධ සම්බන්ධයෙන්ද ඒ ආකාරයෙන්ම පරීක්ෂණ විය යුතුය යන්න ඔවුන්ගේ මූලික ඉල්ලීමයි. එම සමානත්වය නොමැති නම්, මෙම ක්‍රියාමාර්ග ජාත්‍යන්තරව “selective justice” ලෙස අර්ථ දක්වනු ඇත.

JVP දේශපාලන චින්තනය තුළ, ජාතික ප්‍රශ්නය බොහෝ විට ආර්ථික හා පන්තීය ගැටලුවක් ලෙස බැලේ. නමුත් දෙමළ සමාජයේ අත්දැකීම එයට වඩා වෙනස්ය. ඔවුන්ට එය ආර්ථිකයට පෙර, ජාතික පීඩනයක් ලෙස අත්විඳින ලද ව්‍යුහමය ගැටලුවකි. මෙම දෘෂ්ටි දෙක අතර පවතින පරතරය පිරවීමට නොහැකි වුවහොත්, “සමාජ සාධාරණය” යන වචනය ප්‍රායෝගිකව අර්ථ හිස්වනු ඇත.

අද පවතින අත්අඩංගුවට ගැනීම් ශ්‍රී ලංකාවට අවස්ථාවක්ද වේ. සැබෑ නීති රාජ්‍යයක් ගොඩනැගීමට, දේශපාලන ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය බිඳ දැමීමට මෙම අවස්ථාව භාවිත කළ හැක. නමුත් ඒ සඳහා එක් කොන්දේසියක් ඇත. හමුදා, බුද්ධි අංශ සහ ඉහළ දේශපාලන තීරණ ගත් පුද්ගලයන් ඇතුළු සියලු දෙනා නීතිය ඉදිරියේ සමානව නතර කළ යුතුය. එය සිදු නොවුවහොත්, මෙම ක්‍රියාමාර්ග ඉතිහාසයේ සටහන් වන්නේ නීතියේ ජයග්‍රහණයක් ලෙස නොව, බලය මාරු වූ පසු සිදුකළ අභ්‍යන්තර දේශපාලන පිරිසිදු කිරීමක් ලෙසය.

පිල්ලයන් සහ ඩග්ලස් දෙවනාන්ද නඩු, පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු පිළිබඳ කතාවක් නොවේ. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියේ දිශාව මැන බලන කැඩපතකි. මෙය දෙමළ ජනතාවට එරෙහි පළිගැනීමක් නොවේ. නමුත් නීතිය එක පාර්ශවයකට පමණක් ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, උදව්වක් නැතිවම එය ජාතික අසාධාරණයක් ලෙස හැඟේ. නීතියට බලය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. විශ්වාසය අවශ්‍යය. එම විශ්වාසය ගොඩනඟනවාද නැද්ද යන්නයි, අද සිංහල සමාජයත්, ජාත්‍යන්තරයත් එකවර නරඹමින් සිටින සැබෑ ප්‍රශ්නය.